Tytuł projektu naukowego: Parametryzacja translatologii legilingwistycznej w zakresie terminologii prawa cywilnego materialnego i procesowego.

Wykonawca główny projektu:Karolina Gortych-Michalak, dr hab.

Instytucja finansująca: Narodowe Centrum Nauki. Nr decyzji DEC-2012/07/E/HS2/006782012/07/E/HS2/00678

Pracownicy Zakładu Filologii Nowogreckiej realizujący projekt:

– dr hab. Karolina Gortych-Michalak, wykonawca główny projektu,

– mgr Hanna Ciszek, wykonawca pomocniczy.

 

Opis skrócony projektu:

(po polsku)

(po angielsku)

Wskazany powyżej projekt to suma działalności naukowej przypadającej na lata 2013-2017. Podjęte przedsięwzięcia ogniskują się wokół tematu parametryzacji translatologii legilingwistycznej w zakresie terminologii prawa cywilnego materialnego i procesowego, który w zakresie dotyczącym wykonawcy projektu Karoliny Gortych-Michalak, dotyczyły parametrycznego ujęcia porównawczego polskiej i greckiej terminologii prawa cywilnego materialnego i procesowego.

Tematyka projektu naukowego wchodzi w zakres badan podstawowych, tzn. ma na celu dostarczenie wiadomości na temat określonego zagadnienia i jego specyfiki. Dokładnym celem podjętych badań było przedstawienie parametrycznego ujęcia partykularystycznej translatologii legilingwistycznej polsko-greckiej z uwzględnieniem holistyczne podejścia do prawnej i prawniczej rzeczywistości translacyjnej w obrębie translatologii legilingwistycznej ogólnej, która może mieć zastosowanie do różnych obszarów prawa, typów tekstów prawnych, prawniczych, quasiprawnych oraz wszystkich możliwych par językowych.

Do przeprowadzenia badań zastosowano ujęcie parametryczne mówiące, że wszystkie obiekty rzeczywistości translacyjnej posiadają określone cechy, które oddziałują na proces komunikacji interlingwalnej i interlegalnej. Cechy homogeniczne tych obiektów zostały pogrupowane w zbiory stanowiące odpowiednie parametry. Główną postawioną hipotezą było twierdzenie, iż parametryzacja rzeczywistości legilingwistycznej ułatwia obliczanie dystansu pomiędzy polami semantyczno-pragmatycznymi terminów i pozwala na ustalanie konwergentnych i komplementarnych polskich i greckich ekwiwalentów translacyjnych. Przebieg badań pozwolił na postawienie hipotez szczegółowych, a mianowicie: 1) twierdzenia, że parametryzacja rzeczywistości legilingwistycznej ułatwia badania intralingwalne badania diachroniczne w obrębie języka prawnego polskiego (Gortych-Michalak 2017b) i greckiego (Gortych-Michalak 2015, Gortych-Michalak 2017b), 2) twierdzenia, że parametryzacja rzeczywistości legilingwistycznej umożliwia wskazanie: a) braku dystansu pomiędzy porównywanymi terminami, które mogą być uznane się za synonimy heterolingwalne, b) nieznacznego dystansu pomiędzy porównywanymi terminami, które mogą być uznane za ekwiwalenty translacyjne, c) znacznego dystansu pomiędzy porównywanymi terminami, które mogą być uznane za ekwiwalenty translacyjne i d) braku możliwości skalkulowania dystansu ze względu na niemożność porównania terminów w oparciu o określone powyżej wymiary i ich właściwości.

Zastosowana w badaniu metoda parametryczna pozwoliła na przeprowadzenie analizy porównawczej terminologii z zakresu prawa cywilnego materialnego i procesowego, w celu ustalania ekwiwalentów translacyjnych dla języka polskiego i greckiego, na materiale badawczym obejmuje podstawowe akty normatywne polskiego i greckiego prawa cywilnego, tak materialnego, jak i procesowego. Mimo, że od początku ramy analizy zostały ograniczone do języka pranego systemu prawnego Rzeczpospolitej Polskiej i Republiki Greckiej (Gortych-Michalak 2017b), to w zakresie osiągnięcia naukowego podjęto również badanie w zakresie terminologii prawa cywilnego procesowego systemu prawnego Polski, Grecji i republiki Cypryjskiej (Gortych-Michalak 2017a), stanowiące prolegomena do potencjalnego rozszerzenia zakresu badań w przyszłości.

Uporządkowane hierarchicznie wymiary relewantne zostały wykorzystane do synchronicznego badania porównawczego polskich i greckich terminów prawnych sklasyfikowanych według relacji semantyczno-leksykalnych oraz pragmatycznych, które uwzględniają rzeczywistość przekładu prawniczego (jako ich naturalne źródło występowania). Stąd porównywane terminy zostały zbadane perspektywy relacji synonimii, polisemii, hiperonimii i hiponimii, wyrazów pokrewnych i potencjalnych fałszywych przyjaciół, terminów nieprecyzyjnych lub mających płynne znaczenie, eufemizmów i metafor. Analiza kontrastywna synchroniczna porównywanych polskich i greckich terminów prawnych pozwoliła na potwierdzenie głównej hipotezy badawczej mówiącej, że iż parametryzacja rzeczywistości legilingwistycznej ułatwia obliczanie dystansu pomiędzy polami semantyczno-pragmatycznymi terminów i pozwala na ustalanie konwergentnych i komplementarnych polskich i greckich ekwiwalentów translacyjnych (Gortych-Michalak 2017a i 2017b). Aplikacja algorytmu translacyjnego opartego na ujęciu parametrycznym potwierdziła, że hipoteza szczegółowa 2), wskazana powyżej, jest prawdziwa.

Ponadto, w ramach projektu naukowego, zbadano relacje z zakresu semantyki leksykalnej i relacje pragmatyczne w ujęciu intralingwalnym, tak diachronicznie, jak i synchronicznie (Gortych-Michalak 2015, Gortych-Michalak 2017b), w obrębie języka polskiego i greckiego prawa cywilnego materialnego i procesowego. Potwierdziły one hipotezę szczegółową 1) mówiącą, że parametryzacja rzeczywistości legilingwistycznej ułatwia badania intralingwalne badania diachroniczne w obrębie języka prawnego polskiego

Wyniki badań i wnioski z nich płynące zostały zaprezentowane na kilku konferencjach międzynarodowych w latach 2014-2015. Warto zaznaczyć, że opis i charakterystyka parametrycznego ujęcia translatologii legilingwistycznej ogólnej zostały zaaplikowane do programu nauczania Studiów podyplomowych dla kandydatów na tłumaczy przysięgłych prowadzonych Instytucie Językoznawstwa na Wydziale Neofilologii Uniwersytetu im, Adama Mickiewicza w Poznaniu, począwszy od roku 2013. Ponadto przeprowadzone badanie, jego wyniki oraz wnioski w obrębie partykularystycznej translatologii legilingwistycznej polsko-greckiej zostały wykorzystane w ramach zajęć z Translatologii polsko-greckiej i grecko polskiej prowadzonych od roku 2014 w ramach studiów drugiego stopnia na kierunku filologia, specjalność filologia nowogrecka w Instytucie Językoznawstwa na Wydziale Neofilologii Uniwersytetu im, Adama Mickiewicza w Poznaniu. Tym samym, potwierdziło to możliwość wykorzystanie przeprowadzonych badań podstawowych w obrębie językoznawstwa stosowanego.

 

Publikacje dotyczące projektu

Rozdział w monografii zbiorowej:

Gortych-Michalak, Karolina. 2015. Ασυνέχειες ή συνέχειες της ελληνικής νομικής γλώσσας 1974-2014 / Continuities or discontinuities in Greek legal language 1974-2014. W: Ε΄ Eυρωπαϊκό Συνέδριο Νεοελληνικών Σπουδώντης Ευρωπαϊκής Εταιρείας Νεοελληνικών Σπουδών Θεσσαλονίκη, 2-5 Οκτωβρίου 2014. Συνέχειες, ασυνέχειες, ρήξεις στον ελληνικό κόσμο (1204-2014): οικονομία, κοινωνία, ιστορία, λογοτεχνία. Πρακτικά. Τόμος Δ. s. 427-460. Thessaloniki: European Society of Modern Greek Studies.

Artykuły naukowy:

Gortych-Michalak, Karolina 2017a. Polish, Greek And Cypriot Civil Procedure Terminology in Translation. A Parametric Approach. Studies in Logic, Grammar and Rhetoric 49 (62) 2017. (73-88.).

Druk zwarty:

Gortych-Michalak, Karolina 2017b. In Search of Equivalents in Legal Translation:
A Parametric Approach to the Comparison of Legal Terminology in Polish and Greek
. Poznań: Wydawnictwo Naukowe Contact.

 

Udział w konferencjach dotyczący projektu

  1. Continuities, Discontinuities, Ruptures in the Greek World (1204-2014): Economy, Society, History, Literature. European Society of Modern Greek Studies. Saloniki (Grecja). 2-5 października 2014.
    Wystąpienie: ‘Ασυνέχειες ή συνέχειες της νομικής γλώσσας 1974-2014 [Asynecheies i synecheies tis nomikis glossas 1974-2014] (Continuities and Discontinuities in Greek Legal Language 1974-2014)’.
  1. II International Research & Practice Conference „Quality Management in Higher Education”. Moscow State Institute for Tourism Industry named after Yu. A. Senkevich, Moscow Russia 23 października 2014.
    Wystąpienie: ‘Providing High Quality Training at Postgraduate Studies for Certified Translators in Poland (Description of the Course and the Application of the Parametric Approach to Legal Translation)’.
  1. II International Research & Practice Conference „Actual Problems in Linguistic Training Non-Linguistic Higher Schools”. Moscow State Institute for Tourism Industry named after Yu. A. Senkevich, Moscow Russia 24-25 października 2014.
    Wystąpienie: ‘Parametrization of legal Reality as a Method of Dealing with Translation Problems. A case Study’.
  1. Language and Law – Traditions, Trends & Perspectives. An International Conference hosted by BLEC (The Bialystok Legal English Centre). Faculty of Law, University of Bialystok, Poland Białystok, 11-12 czerwca 2015.
    Wystąpienie: ‘Polish, Greek and Cypriot Civil Procedure terminology in translation. A parametric approach’.